Η κοινωνία των πολιτών χρειάζεται στήριξη και όχι υπόσκαψη

Σε μια δημοκρατία, είναι απολύτως θεμιτό να διαφωνεί κανείς με μια συλλογική επιλογή, όπως η Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ). Η δημόσια συζήτηση για το Κυπριακό υπήρξε πάντοτε έντονη και είναι φυσικό να συνυπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για το μέλλον του τόπου. Εκείνο όμως που δεν υπηρετεί τη δημοκρατία είναι η προσπάθεια να απαξιωθούν όσοι υποστηρίζουν μια διαφορετική άποψη, όχι με επιχειρήματα αλλά με υπαινιγμούς για τα κίνητρά τους ή με την αμφισβήτηση της νομιμοποίησής τους να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο.

Η κοινωνία των πολιτών είναι στοιχείο μιας ώριμης δημοκρατίας

Τον τελευταίο καιρό παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση να παρουσιάζονται συγκεκριμένες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ως ύποπτοι ή ανεπιθύμητοι συνομιλητές, επειδή υποστηρίζουν τη λύση της ΔΔΟ ή επειδή συνεργάζονται με διεθνείς οργανισμούς. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που αξίζει να μας προβληματίσει, ανεξάρτητα από τη θέση που υιοθετεί ο καθένας μας στο Κυπριακό.

Η κοινωνία των πολιτών δεν αποτελεί αντίπαλο της δημοκρατίας. Αντίθετα, αποτελεί ένα από τα βασικά της στηρίγματα. Σε όλες τις ώριμες σύγχρονες δημοκρατίες, οι πολίτες οργανώνονται σε σωματεία, ιδρύματα, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επαγγελματικούς συνδέσμους, πολιτιστικούς φορείς και οργανώσεις ειρήνης, καταθέτοντας προτάσεις, ασκώντας κριτική στις κυβερνήσεις και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της δημόσιας πολιτικής. Οι οργανώσεις αυτές δεν χρειάζονται εκλογική νομιμοποίηση για να έχουν φωνή. Η νομιμοποίησή τους προέρχεται από το θεμελιώδες δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και της ελεύθερης έκφρασης.

Ας αναρωτηθούμε, όμως, και κάτι ακόμη. Γιατί οι κυπριακές οργανώσεις αναζητούν ευρωπαϊκές ή διεθνείς χρηματοδοτήσεις; Διότι η Κυπριακή Δημοκρατία διαχρονικά δεν έχει δημιουργήσει ένα ουσιαστικό πλαίσιο στήριξης της κοινωνίας των πολιτών. Αν πραγματικά θεωρούμε σημαντική τη συμμετοχή των πολιτών στη δημοκρατία, τότε ίσως ήρθε η ώρα να συζητήσουμε σοβαρά τη δημιουργία διαφανών μηχανισμών κρατικής ενίσχυσης για οργανώσεις που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές τους τοποθετήσεις.

Είναι λοιπόν απολύτως θεμιτό να υποστηρίζει κανείς ότι η ΔΔΟ δεν αποτελεί τη σωστή επιλογή. 

Δεν είναι όμως θεμιτό να παρουσιάζονται όσοι εξακολουθούν να τη στηρίζουν ως φορείς ξένων συμφερόντων ή ως άνθρωποι που εργάζονται εναντίον της πατρίδας. Διαφωνία στις πολιτικές επιλογές δεν σημαίνει έλλειψη πατριωτισμού.

Οι ιδέες κρίνονται με επιχειρήματα, όχι με υπαινιγμούς

Σε όλες τις μακροχρόνιες συγκρούσεις, οι πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών συμβάλλουν στη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας και στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στις διάφορες ομάδες ή κοινότητες. Δεν αντικαθιστούν τις κυβερνήσεις, ούτε διαπραγματεύονται εκ μέρους των κρατών. Δημιουργούν όμως τον κοινωνικό χώρο μέσα στον οποίο μπορεί, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση, να καταστεί εφικτή μια συμφωνία. Η ειρήνη δεν οικοδομείται μόνο στα προεδρικά μέγαρα και στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων: οικοδομείται και μέσα από τις σχέσεις των ίδιων των πολιτών.

Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ανάγκη από περισσότερη συμμετοχή των πολιτών και όχι από λιγότερη. Έχει ανάγκη από οργανώσεις που θα διατυπώνουν απόψεις, θα ασκούν κριτική και θα προτείνουν λύσεις, ακόμη κι όταν αυτές ενοχλούν. Τις ιδέες δεν τις αντιμετωπίζουμε με υπαινιγμούς ούτε με αμφισβήτηση των κινήτρων εκείνων που τις εκφράζουν. Τις αντιμετωπίζουμε με επιχειρήματα, μέσα από τον δημόσιο διάλογο. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος που ταιριάζει σε μια ώριμη δημοκρατία. Και ίσως είναι και ο μόνος δρόμος που μπορεί να μας οδηγήσει, εν τέλει, σε μια ώριμη λύση του Κυπριακού.