Την ιστορία των εκατοντάδων Ελληνοκύπριων γυναικών που υπέστησαν βιασμούς, σεξουαλική βία και ανείπωτες φρικαλεότητες από τον τουρκικό Αττίλα κατά την εισβολή του 1974, ανέδειξε σε ομιλία της η κ. Σκεύη Κουκουμά, τέως βουλεύτρια, σε μια κατάμεστη αίθουσα με εκπροσώπηση όλου σχεδόν του πολιτικού φάσματος, παρουσία των γυναικείων οργανώσεων και της Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων, Τζόζης Χριστοδούλου, κατά την εκδήλωση βράβευσής της με το Βραβείο Δημοκρατίας 2024. Η βράβευση έγινε από το Κέντρο Κοινωνικο-Πολιτικών Μελετών «Πολιτεία» και το Ίδρυμα Universitas στο πλαίσιο εκδήλωσης με την ευκαιρία της Διεθνούς Ημέρας Δημοκρατίας (15η Σεπτεμβρίου) που έχει καθιερώσει εδώ και χρόνια ο ΟΗΕ. Βραβεύθηκε για τη γενική συμβολή της στην ενίσχυση της Δημοκρατίας στην Κύπρο και ειδικότερα για την αξιοσημείωτη προσφορά της στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών.
Σύντομο χαιρετισμό εκ μέρους της ΚΚΠΜ «Πολιτείας» απηύθυνε o κ. Μ. Σιανής επισημαίνοντας ότι με την καθιέρωση του Βραβείου αυτού το Κέντρο επιδιώκει να αποδώσει στη δημοκρατία το νόημα που αυτή επιθυμεί να έχει στον 21ο αι. - ως ελεύθερη έκφραση και κριτική, αλλά και ως ευθύνη συμμετοχής, ως πολιτικό ιδανικό, ως σύστημα αντιπροσωπευτικών θεσμών, αλλά και ως τρόπος ζωής -.
Ακολούθησε ομιλία από τον κ. Ν. Περιστιάνη, Πρόεδρο του Ιδρύματος Universitas, με θέμα την εδραίωση της Δημοκρατίας και τις προκλήσεις που αυτή αντιμετωπίζει. Ο εισηγητής επεσήμανε την αέναη σύγκρουση μεταξύ συναίνεσης και επιβολής, με τη δημοκρατία να αποτελεί το πολίτευμα που στηρίζεται στη συναίνεση των κυβερνωμένων. Ανέλυσε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των πρώτων δημοκρατιών, που λόγω μικρού μεγέθους αδυνατούσαν να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες, απολυταρχικές αυτοκρατορίες. Αναφέρθηκε επίσης, στις σύγχρονες δημοκρατίες και στο πρόβλημα της συνοχής που αυτές αντιμετωπίζουν. Καταλήγοντας, κάλεσε τους πολίτες σε «μερική» έστω πολιτική συμμετοχή, παρακολουθώντας τα τεκταινόμενα, ευρισκόμενοι σε επαγρύπνηση και ετοιμότητα για να είναι επαρκώς ενημερωμένοι και για να μπορούν να κάνουν ορθές πολιτικές επιλογές.
Η κ. Α. Κουκκίδη-Προκοπίου, τέως Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, και τώρα Πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικο-Πολιτικών Μελετών «Πολιτεία», ανέπτυξε τη θεματική των επιπτώσεων της Τουρκικής εισβολής στις γυναίκες της Κύπρου. Επεσήμανε ότι έπρεπε να περάσουν σαράντα κάτι χρόνια, για να τολμήσουμε να αγγίξουμε ένα κεφάλαιο που θεωρείτο άκρως ‘ατιμωτικό’ για την κοινωνία μας - για να αποζημιώσουμε, συμβολικά πάντοτε (αφού καμία χρηματική αποζημίωση δεν απαλύνει τις πληγές ενός βιασμού) τις ‘ατιμασμένες’, τις γυναίκες θύματα ενός σοβαρότατου εγκλήματος πολέμου το 1974. Η πρωτοβουλία ανακίνησης του ζητήματος ανήκε στη βουλεύτρια του ΑΚΕΛ και τότε Πρόεδρο της Επιτροπής Προσφύγων της Βουλής, με την αγαστή συνεργασία της τότε Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μ. Ζέτας Αιμιλιανίδου. Οι δύο γυναίκες κινήθηκαν μακριά από τη γραφειοκρατία, άμεσα, αποτελεσματικά αλλά προπάντων διακριτικά, αφού τα θύματα, που εμπιστευτικά άρχισαν να επικοινωνούν μαζί τους, διευκρίνιζαν ότι το τραύμα το κουβαλούσαν χωρίς πολλές φορές να γνωρίζει οτιδήποτε η οικογένειά τους και δεν επιθυμούσαν να δημοσιοποιηθεί η ταυτότητά τους.
Μετά τη βράβευσή της, η κ. Σκεύη Κουκουμά, σε αντιφώνηση της, αναφέρθηκε στην πιο δραματική και πιο οδυνηρή, την πιο άγνωστη -και για τους περισσότερους την πιο άβολη πτυχή της τραγωδίας του 1974-, την ιστορία των εκατοντάδων Ελληνοκύπριων γυναικών που υπέστησαν βιασμούς, σεξουαλική βία και ανείπωτες φρικαλεότητες από τον τουρκικό Αττίλα κατά την εισβολή του 1974. Συνέχισε την ομιλία της ζητώντας συγγνώμη σε αυτές τις γυναίκες. «Ένα συγγνώμη -το οποίο δεν είπε ποτέ η κυπριακή πολιτεία. Ένα συγγνώμη γιατί αργήσαμε, όλοι και όλες, να ακούσουμε τις σιωπές αυτών των γυναικών. Να ακούσουμε τις μαρτυρίες και το μαρτύριό τους. Να σταθούμε δίπλα τους. Να τους πούμε ότι δεν έχουν τίποτα να ντρέπονται οι ίδιες, ότι όλη η ντροπή ανήκει στους δράστες, στους βιαστές, στον τουρκικό στρατό και στην Τουρκία». Την εκδήλωση συντόνισε η Κατερίνα Χατζηστυλλή, διευθύντρια του Ιδρύματος Universitas.
